ప్రకృతి రక్షకులు – ఆత్మగౌరవ పోరాట యోధులు
- సీనియర్ జర్నలిస్ట్ “డాక్టర్ సునీల్ కుమార్ యాండ్ర” కలం నుంచి ఒక విశ్లేషణాత్మక కథనం.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న ఆదివాసీల, గిరిజనుల హక్కులను పరిరక్షించడానికి, వారి విశిష్ట సంస్కృతి, సాంప్రదాయాలను గౌరవించడానికి ప్రతి సంవత్సరం ఆగస్టు 9న “అంతర్జాతీయ గిరిజన దినోత్సవం” జరుపుకుంటారు. మానవాళి మనుగడకు కావలసిన ప్రకృతి వనరులను కాపాడుకోవడంలో గిరిజనుల పాత్ర అమూల్యమైనది.
– ప్రకృతితో విడదీయరాని బంధం
ఆధునిక నాగరికత పేరుతో మానవుడు ప్రకృతిని దోచుకుంటున్న ఈ రోజుల్లో, అడవిని దేవతగా ఆరాధిస్తూ జీవించే ఏకైక సమూహం గిరిజనులు. అడవులు, కొండలు, పారే ఏరులే వారి నివాసాలు. జీవవైవిధ్యాన్ని కాపాడటంలో, పర్యావరణ సమతుల్యతను నిలబెట్టడంలో గిరిజనుల సాంప్రదాయ పరిజ్ఞానం ఎంతో కీలకమైనది. భూగోళాన్ని వేడిక్కిస్తున్న ‘వాతావరణ మార్పుల’ నివారణకు వారి జీవనశైలే అతిపెద్ద పరిష్కారం.
– చారిత్రక పోరాటాలు – ఆత్మగౌరవ ప్రతీకలు
తెలంగాణ నేలపై కొమరం భీమ్ “జల్, జంగల్, జమీన్” (నీరు, అడవి, భూమి) నినాదంతో సాగించిన పోరాటం కావచ్చు, మన్యం పులి అల్లూరి సీతారామరాజు జరిపిన విప్లవం కావచ్చు… గిరిజనులు ఎప్పుడూ తమ హక్కుల కోసం, ఆత్మగౌరవం కోసం ప్రాణాలర్పించడానికి వెనుకాడలేదు. బిర్సా ముండా, తంత్యా భిల్ వంటి యోధులు భారత స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో పోషించిన పాత్ర చరిత్రలో సువర్ణాక్షరాలతో లిఖించబడింది.
– ప్రస్తుత సవాళ్లు
నేటి ఆధునిక సమాజంలో గిరిజనులు అనేక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్నారు.
విస్థాపన : పరిశ్రమలు, గనులు, పెద్ద ప్రాజెక్టుల పేరుతో వారిని సొంత నేలల నుంచి ఖాళీ చేయించడం.
హక్కుల హరణ : అటవీ హక్కుల చట్టాలు సరిగ్గా అమలు కాకపోవడం వల్ల భూమిపై యాజమాన్య హక్కులు కోల్పోవడం.
సామాజిక, ఆర్థిక వెనుకబాటుతనం : మారుమూల ప్రాంతాల్లో సరైన విద్య వైద్యం, మౌలిక సదుపాయాలు అందకపోవడం.
సంస్కృతికి ముప్పు : ఆధునీకరణ ప్రభావంతో వారి విశిష్ట భాషలు, ఆచారాలు, కళలు కనుమరుగయ్యే ప్రమాదం ఏర్పడటం.
– పరిష్కార మార్గాలు – ముందుకు సాగాల్సిన బాట
చట్టాల కఠిన అమలు : ‘అటవీ హక్కుల చట్టం – 2006’ (FRA) మరియు ‘PESA చట్టం’లను సమర్థవంతంగా అమలు చేసి గిరిజనులకు అడవిపై, భూములపై పూర్తి హక్కులు కల్పించాలి.
భాషా, సాంస్కృతిక పరిరక్షణ : వారి మాతృభాషల్లోనే ప్రాథమిక విద్యను అందించడం, వారి కళలు మరియు సాంప్రదాయ వైద్య పరిజ్ఞానాన్ని డాక్యుమెంట్ చేయడం తక్షణ అవసరం.
భాగస్వామ్య అభివృద్ధి : గిరిజన ప్రాంతాల్లో అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు చేపట్టినప్పుడు వారి సంస్కృతికి, పర్యావరణానికి విఘాతం కలగకుండా, వారి అనుమతితోనే నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి.
ఆగస్టు 9 కేవలం శుభాకాంక్షలు చెప్పుకోవడానికే పరిమితం కాకూడదు. ప్రకృతిని కాపాడుతున్న నేల బిడ్డలను గౌరవించడం, వారి హక్కులకు భరోసా ఇవ్వడం మరియు అభివృద్ధి ఫలాలను వారికి అందించడం మనందరి ప్రాథమిక బాధ్యత. గిరిజనుల జీవన విధానం నుండి పాఠాలు నేర్చుకుంటూ, వారి ఆత్మగౌరవాన్ని నిలబెట్టినప్పుడే నిజమైన పర్యావరణ పరిరక్షణ, సమగ్ర సమాజ వికాసం సాధ్యమవుతాయి.
– డాక్టర్ సునీల్ కుమార్ యాండ్ర
MA, MCJ, PhD
సీనియర్ జర్నలిస్ట్
